چاکرا چیست؟ + معرفی هفت چاکرای اصلی بدن

دنیای چاکراها از نظر دکتر جو دیسپنزا دنیایی بسیار شگفت انگیز است و اگر بتوانیم آنها را به درستی بشناسیم و بفهمیم که چطور از آنها به نفع خود استفاده کنیم، می توانیم به مسیری پر از فراوانی و نعمت هدایت شویم. اگر تابحال با چاکراها آشنایی نداشتید، اصلا نگران نباشید. در این مطلب با کایزن می خواهیم ۷ چاکرای اصلی بدن را بطور کامل و اصولی بشناسیم.

چاکرا چیست ؟ 

چاکرا یک مرکز انرژی است. در یک فرد کاملاً عادی و سالم، هفت چاکرا وجود دارد. چاکراها (Chakra) برای ایجاد انرژی نیروی حیات یا زندگی، به طور هماهنگ کار می کنند. بدن، ذهن و روح از چاکراهای متعادل بهره مند می شوند. همچنین هر چاکرا نماد، رنگ و معنای منحصر به فرد خودش را دارد.

سیستم چاکرا یک سیستم فلسفی عمیق است که نمایانگر سطوح مختلف آگاهی است. در واقع به نحوی می توان گفت که نقشه ای از ساختار روح شماست.

کلمه “چاکرا” در زبان سانسکریت به معنای “چرخ” است که به مرکز انرژی چرخان و کروی شکل که یک چاکرا را تشکیل می دهد، اشاره دارد. این انرژی در اصطلاحات کهن به عنوان “پرانا – prana” به معنای نیروی حیات شناخته می شود. شاید این کلمه را در تمرین هایی مثل مدیتیشن یا یوگا شنیده باشید که “پرانایاما – Pranayama” برای کنترل تنفس می باشد.

اهمیت و نقش چاکراها در زندگی :

سیستم چاکرا بین سالهای ۱۵۰۰ تا ۵۰۰ قبل از میلاد مسیح در هندوستان شکل گرفت. همچنین، اطلاعات مربوط به هر چاکرا در یکی از قدیمی‌ ترین و گرانبهاترین متون معنوی تاریخ بشر ثبت شده است: کتاب وداس

بدن انسان در کل دارای هفت چاکرا است. این چاکراها از انتهای ستون فقرات شروع شده و تا بالای سر ادامه پیدا می کنند.

هر چاکرا از اهمیت خاصی برخوردار بوده و عملکرد خاص خود را برای سلامت کلی بدن دارد. به عبارتی اگر یکی از این 7 چاکرا از حالت تعادل خارج شوند، می تواند تأثیر منفی بر سلامت جسمی، روحی و روانی ما بگذارد.

در کالبد انسان در حدود 72 هزار نادی وجود دارد که چاکرا ها بر روی نادی های اصلی قرار داشته و در ستون فقرات امتداد دارند.

چاکرا های اصلی، اعضای حیاتی کالبد فیزیکی را کنترل می کنند و به آنها انرژی می بخشند. چاکرا های اصلی همچون نیروگاه هایی هستند که در صورتی که درست کار نکنند، باعث تضعیف و بیمار شدن اعضای حیاتی می شوند، چراکه به منظور درست کار کردن انرژی حیاتی کافی را ندارند. بدن ما انسان ها شامل انرژی های مثبت و منفی است. به طور معمول سمت راست بدن حاوی انرژی مثبت و سمت چپ بدن حاوی انرژی منفی می باشد. این انرژی ها بر مسیر چرخش چاکراها نیز تاثیر گذار هستند. هر چاکرا نام و رنگ به خصوصی دارد که به طور مارپیچ از مرکز آن به سمت بیرون در جرکت می باشد و به یک یاز رنگ های رنگین کمان مربوط می باشد. از سالیان بسیار دور چاکراها در مشرق زمین شناخته شده و تا به امروز مورد استفاده قرار می گیرند.

چاکراها تنها مفهومی فلسفی یا نمادی معنوی نیستند، بلکه مراکز انرژی حیاتی در بدن به‌شمار می‌آیند که سلامت جسم، ذهن و روح را تحت تأثیر قرار می‌دهند. تعادل این هفت چاکرا باعث هماهنگی درونی، آرامش ذهنی و شادابی جسمی می‌شود.

وقتی چاکراها در وضعیت متعادل باشند، فرد احساس اعتماد به نفس، آرامش و قدرت بیشتری دارد و توانایی تصمیم‌گیری، تمرکز و خلاقیت او افزایش می‌یابد. در مقابل، انسداد یا عدم تعادل چاکراها می‌تواند خود را به شکل اضطراب، خستگی، بیماری‌های جسمی یا مشکلات عاطفی نشان دهد.

شناخت نقش چاکراها به ما کمک می‌کند تا سبک زندگی سالم‌تری داشته باشیم؛ از مراقبت‌های ساده مثل مدیتیشن، یوگا و تنفس آگاهانه گرفته تا انتخاب تغذیه و محیطی متعادل. در واقع، درک و توجه به چاکراها ابزاری است برای رسیدن به خودآگاهی، بهبود کیفیت زندگی و تجربه‌ی آرامش عمیق‌تر در ارتباط با خود و جهان پیرامون.

در ادامه به توضیح 7 چاکرای بدن می پردازیم.

ابتدا 7 چاکرا را از پایین به بالا نام می بریم و بعد بطور کامل با هر یک از آنها آشنا می شویم:

1- چاکرای ریشه (Root): مولادهارا (Muladhara)

2- چاکرای خاجی (Sacral): سوادهیستانا (Svadhisthana)

3- چاکرای شبکه خورشیدی (Solar Plexus): مانیپورا (Manipura)

4- چاکرای قلب (Heart): آناهاتا (Anahata)

5- چاکرای گلو (Throat): ویشودها (Vishuddha)

6- چاکرای چشم سوم (Third Eye): آجنا (Ajna)

7- چاکرای تاج سر (Crown): ساهاسرارا (Sahasrara)

چاکرای ریشه ( چاکرا مولادهارا – Muladhara ) :

مکان دقیق این چاکرا در پایه ستون فقرات، در انتهای دنبالچه، در ناحیه پرینه (محدوده میان منطقه تناسلی و مقعد) برای مردان و ناحیه گردن رحم برای زنان.

نام رسمی این چاکرا، مولادهارا، در واقع “ریشه” یا “پشتیبانی” ترجمه می شود.

رنگ مرتبط با چاکرای ریشه، قرمز می باشد

نقش چاکرای ریشه اتصال تمام انرژی فیزیکی و جسمانی شما با خود زمین است. چاکرای ریشه شما همچنین به هر چیزی که برای بقا نیاز دارید، مرتبط است که شامل عمل تنفس، غذا خوردن، خوابیدن و احساس امنیت فیزیکی می شود.

وقتی چاکرای اول شما یعنی چاکرای ریشه متعادل باشد، احساس آرامش عمیقی خواهید کرد. احساس امنیت خواهید کرد زیرا می دانید که تمام نیازهای اولیه شما برآورده شده است. به همین دلیل، تمام بهبودهای کلی بدن از اینجا شروع می شود.

در حالت تعادل باعث ایجاد فعالیت، خودجوشی، استقلال و قدرت رهبری در انسان می شود.

در حالت عدم تعادل باعث عملکرد ناموزون و همینطور موجب خشم، اعمال ناسنجیده و پرخاشگری می شود.

افرادی که در زندگی خود مردد و دودل و کم کار هستن و کسانی که به طور ناگهانی از کوره در میروند و عصبی می شوند و هیمنطور کسانی که اصافه وزن یا یبوست دارند دچار عملکرد ناموزون و غیر متعادل چاکرا ریشه هستند.

حرکات یوگا برای متعادل سازی چاکرای ریشه ای عبارت اند از حرکت جنگجو، عقاب، درخت و کودک.

چاکرای ریشه ای مسدود شده می تواند به صورت مسائل جسمی مانند آرتروز ، یبوست و مشکلات مثانه یا روده بزرگ یا از لحاظ عاطفی از طریق احساس عدم امنیت در امور مالی یا نیازهای اساسی و رفاه ما آشکار شود. وقتی در یک راستا و باز باشد ، از نظر جسمی و عاطفی احساس امنیت خواهیم کرد.

چاکرا خاجی یا جنسی ( چاکراسوادهیستانا – Svadhisthana ) :

مکان دقیق این چاکرا بین ناف و استخوان لگن و درست بالای چاکرای ریشه قرارگرفته است. و اندام های داخلی از جمله کلیه، مثانه، رحم و تخمدان را شامل می شود.

رنگ مرتبط با چاکرا خاجی (جنسی) قرمز و نارنجی می باشد.

عنصر چاکرا خاجی آب و احساسات روانی است.

چاکرای خاجی به عنوان «مکان یا محل خود» نیز شناخته می شود و این یعنی همه چیز در مورد هویت خلاقانه شما به عنوان یک انسان است.

این چاکرای دوم یعنی چاکرای خاجی به شما کمک می کند تا از زندگی روی زمین لذت ببرید. این چاکرا فرمانده خلاقیت و انرژی جنسی شماست. هنگامی که چاکرای دوم شما متعادل باشد، به معنای واقعی از تمام چیزهای خوب زندگی لذت خواهید برد.

در حالت تعادل باعث ایجاد امنیت، شهامت، آسایش، جاه طلبی و خلاقیت می شود.

در حالت عدم تعادل باعث ایجاد رخوت، سنگدلی، تکبر و افسردگی خواهد شد.

چاکرا خاجی به نیازجنسی، اعتماد به نفس، خلاقیت، عواطف و توانایی ارتباط با دیگران مربوط است.

چاکرای خاجی ممکن است در سنین بلوغ دچار عملکرد ناموزون شود، و از دلایل این اتفاق می توان به کمبود محبت، نوازش در دوران کودکی اشاره کرد که در مواقعی نیز باعث سرکوب امیال جنسی شده و در بزرگسالی سبب زیاده روی در رابطه یا سرکوب امیال جنسی خواهد شد. در موارد حاد تر ممکن است موجب اعتیاد به مواد مخدر باشد.

چاکرای ریشه یا همان چاکرا اول زیربنای چاکرای دوم است و برای حفظ تعادل در چاکرای دوم بهتر است اول چاکرای ریشه ای آزادسازی و به تعادل رسیده تا بتوان ارتباط بهتری برای آزادسازی چاکرا دوم ایجاد کرد.

رقص، کارهای خلاقانه و ابراز عشق و محبت باعث بهبود و تعادل چاکرای خاجی می شود.

حرکات یوگا مناسب با چاکرای خاجی عبارت اند از حرکت الهه، رقصنده و کبوتر.

مشکلات مربوط به این چاکرا را می توان از طریق مشکلات ارگانهای مرتبط ، مانند عفونت های دستگاه ادراری ، کمردرد و ناتوانی در بدن مشاهده کرد. از نظر احساسی ، این چاکرا به احساس ارزشمندی ما و حتی به طور خاص تر ، ارزش داشتن خود در پیرامون لذت ، جنسیت و خلاقیت متصل است.

چاکرا خورشیدی (چاکرا مانی پورا – Manipura ) :

مکان دقیق این چاکرا بالای معده و قسمت های بالای شکم در امتداد ناف بالای چاکرا خاجی قرار گرفته است و شامل اندام های داخلی و دستگاه گوارشی می شود.

رنگ مرتبط با چاکرا خورشیدی نارنجی کمرنگ، زرد و سبز روشن است.

چاکرا خورشیدی ارتباط نزدیکی با عنصر آتش دارد و نماد اعتماد بنفس می باشد.

در حالت تعادل باعث انضباط درونی، قدرت ساماندهی و اعتماد بنفس می شود و این در حالی است که باعث بهبود اعتماد بنفس، هویت فردی و عملکرد گوارش خواهد بود.

در حالت عدم تعادل باعث می شود تنبلی، راحت طلبی، استرس، ترس و نامیدی در شما بروز کند. در این حالت ممکن است تجربه ی درد در ناحیه شکمی و مشکلات گوارشی را داشته باشید و دچار احساس کمبود عزت نفس شوید.

کارکرد کبد و دیابت به چاکرای سوم بستگی دارد.

کودکانی که اصرار به خواستن چیزی دارند دچار  کارکرد مناسب چاکرا سوم یا همان چاکرای خورشیدی هستند.

حرکات مناسب با چاکرا خورشیدی سلام خورشید، قایق و حرکت کوه می باشد.

انسداد در چاکرای سوم اغلب از طریق مشکلات گوارشی مانند زخم ، سوزش معده ، اختلالات خوردن و سو هاضمه احساس می شود. این چاکرای قدرت شخصی ما به معنی عزت نفس و اعتماد به نفس ما است.

مرکز انرژی مانیپورا به عنوان “جواهر درخشان” نیز ترجمه می شود، آن هم به این دلیل که این چاکرا جایی است که اعتماد به نفس و قدرت شخصی شما در هماهنگی با هم قرار دارند.

چاکرای شبکه خورشیدی را «چاکرای جنگجو» هم می گویند. این به این دلیل است که این چاکرا از قدرتمندترین چاکراهای پشتیبان برای شجاعت و تعیین مرزها است.

برای مثال، به احتمال زیاد وقتی که خیلی عصبانی هستید، می توانید انرژی خروشان آن را به صورت فیزیکی احساس کنید. زمانی که نیاز به دفاع از خود دارید، آن را در خود قشنگ حس خواهید کرد. چه خوب چه بد، این چاکرای خورشیدی، همدم وفادار واکنش گریز یا مبارزه شماست!

هنگامی که این چاکرای سوم یا چاکرای خورشیدی متعادل باشد، عزت نفس و احساس ارزشمندی زیادی خواهید داشت.

چاکرا قلب (چاکرا آناهاتا – Anahata ) :

چهارمین چاکرا بدن بوده، وسط سینه و در اطراف قلب (مرکز قفسه سینه، داخل و اطراف فضای قلب) قرار گرفته است.

رنگ مرتبط با چاکرای قلب سبز و صورتی است.

چاکرا قلب نماد عشق، شفقت و بخشش می باشد.

در حالت تعادل باعث بلند نظری، احساس امنیت، افزایش ظرفیت انسان و عشق خواهد شد.

در حالت عدم تعادل باعث حسادت، مادی گرایی، سردی، بی تفاوتی، سنگدلی، احساس بی ارزشی و احساس ناامنی می شود.

فشار خون وابسته به چاکرا قلب می باشد.

حرکات یوگا برای بهبود چاکرای قلب شامل حرکت شتر، کبری و سگ سربالا می باشد.

انسداد در چاکرای قلب ما می تواند در سلامت جسمی ما از طریق مشکلات قلبی ، آسم و مشکلات وزن ظاهر شود. این  چاکرا وسط هفت چاکراست ، بنابراین پل ارتباطی بین چاکراهای بالا و پایین ما را نشان می دهد ، و همچنین نشان دهنده توانایی ما در دوست داشتن و ارتباط با دیگران است. وقتی از همسویی خارج شود ، می تواند احساس تنهایی ، ناامنی و گوشه گیری کند.

زمانی که احساس عشق، دلسوزی و مهربانی را تجربه می کنید، در واقع به همین مرکز انرژی یعنی مرکز انرژی قلب یا چاکرای قلب وصل می شوید.

ماهیت اصلی چاکرای قلب، عشق است. عشق، قدرتمندترین فرکانس شفابخش است. به همین ترتیب، زمانی که چاکرای قلب شما متعادل باشد، به راحتی می توانید برای خود و دیگران عشق و همدلی را تجربه و احساس کنید.

چاکرا گلو ( چاکرا ویشودها – Vishuddha ) :

محل استقرای چاکرا پنجم در قسمت گلو (درست در وسط گلو) واقع است و با نواحی گلو، آلرژی ها و گفتار مرتبط است.

با رنگ های فیروزه ای و آبی در ارتباط است.

ارتباط مستقیمی با صدای شما دارد و شامل صدایی که از گلوی شما بیرون آمده و شنیده می شود و هم شامل صدایی که نشان دهنده حقیقت درونی شما است.

در حالت تعادل باعث آرمان گرایی، صبر و آرامش و همینطور استقامت می شود.

در حالت غیر تعادل افسردگی، انزوا، خجالتی بودن، درون گرایی و محافظه کاری بیش از حد را موجب خواهد شد.

تعادل موجود در چاکر گلو به شما کمک می کند تا قدرتمندانه و آزادانه در رابطه با حقیقت درون خود با خودتان یا دیگران گفتگو کنید.

حرکات یوگا مناسب با چاکرا گلو عبارت است از ایستادن روی شانه، چرخش گردن و ایستادن روی سر.

همانطور که انتظار می رود ، این چاکرا به توانایی ما در برقراری ارتباط کلامی مرتبط است. مشکلات صدا و گلو و همچنین هرگونه مشکلی در هر منطقه اطراف آن مانند دندان ها ، لثه ها و دهان می تواند نشانگر انسداد باشد. انسداد یا عدم انطباق را نیز می توان از طریق عدم تسلط در مکالمات ، شایعات ، صحبت بدون فکر و مشکل در گفتن نظرات خود مشاهده کرد. وقتی در تعادل باشد ، با صبر و دقت گوش می دهید و صحبت میکنید و هنگام صحبت اعتماد به نفس پیدا می کنید زیرا می دانید با کلمات خود نسبت به خود صادق هستید.

این چاکرا که به معنی “بسیار پاک” است، به شما کمک می کند تا به معنای واقعی کلمه با صراحت و واضح و بلند صحبت کنید. به خاطر این چاکرا، می توانید با اعتماد به نفس و به شیوه ای اصیل و روان صحبت کنید. علاوه بر این، این چاکرا مرکز ابراز وجود شماست. چاکرای گلو همچنین به ترجیحات، باورها و ارزش های شخصی شما صدا می بخشد.

چاکرا چشم سوم (چاکرا پیشانی آجنا – Ajna ) :

چاکرا چشم سوم در پیشانی شما و در محلی بین دو ابرو (بین ابروها – تا غده صنوبری مغز امتداد می یابد) قرار دارد.

رنگ های نیلی و بنفش روشن مرتبط با این چاکرا می باشد.

چاکرای چشم سوم که به آجنا معروف است، به معنای “فراتر از خرد” نیز ترجمه می شود. چاکرا چشم سوم نماد جهان بینی، جایگاه حقیقت درونی و نگرش بیرونی شما از یکپارچگی در زندگی است. در واقع چاکرا ششم محل استقرار توانایی روانی شما می باشد.

در حالتی که این چاکرا تعادل نسبی خود را دارا باشد، درک شفاف مسائل، تله پاتی و مثب اندیشی شما افزایش پیدا خواهد کرد.

در حالتی هم که چاکرا ششم دچار اختلال و یا عدم تعادل باشد دچار باورهای خرافی، ساده دلی و قبول تحمیل عقاید دیگران خواهید شد.

ضعف بینایی و حافظه ی ضعیف از دلایل کم کاری این چاکرا است.

حرکات یوگای مناسب برای تعادل چاکرای چشم سوم کودک، و حرکت گربه یا گاو می باشد.

به گفته  وبسایت healthline از آنجا که این چاکرا از نظر جسمی روی سر قرار دارد ، انسداد می تواند به صورت سردرد ، مشکلات بینایی یا تمرکز و مشکلات شنوایی آشکار شود. افرادی که در گوش دادن به واقعیت مشکلی دارند (که به نظر می رسد “همه را می دانند”) یا با شهود خود در ارتباط نیستند نیز ممکن است دچار مشکل باشند. وقتی در یک راستا قرار گرفتند ، تصور می شود که مردم از شهود آنها پیروی می کنند.

این مرکز انرژی چشم سوم دروازه ای از حالات آگاهی گسترده ای را به روی شما باز می کند که فراتر از حواس پنجگانه و دنیای مادی ای است که در آن زندگی می کنیم.

ادراک فرا حسی (درک فراتر از حواس (EPS))، شهود و توانایی های ذهنی همگی از چشم سوم نشأت می گیرند. دلیل این امر غده صنوبري (pineal gland) مغز است، غده ای کوچک اما فوق العاده قدرتمند که شبیه به مخروط کاج است. علاوه بر این، بسیاری از تمدن‌های باستانی، حتی مدت‌ها قبل از اختراع تصویربرداری مغز، از وجود چشم سوم آگاه بودند. آن‌ها اعتقاد داشتند که چشم سوم، ارتباط ما انسان‌ها با دنیای الهی است.

وقتی که چشم سوم شما متعادل باشد، احساس هماهنگی با دنیای فیزیکی و معنوی خواهید کرد. همچنین قادر خواهید بود با هر دو جنبه خود، یعنی «من (نفس)» و «روح» خود ارتباط برقرار کنید.

چاکرا فرق سر یا تاج (چاکرا ساهاسرارا – Sahasrara ) :

مکان دقیق این چاکرا در بالای فرق سر واقع شده است. این مرکز انرژی نشان دهنده خود معنوی شما، تصورات ذهنی، خرد و هوشمندی می باشد و به همین دلیل خارج از بدن قرار گرفته است.

رنگ مرتبط با این چاکرا بنفش پررنگ، سفید درخشان و طلایی می باشد.

این چاکرای چهارم به عنوان “هزار گلبرگ” هم ترجمه می شود که به نمادشناسی زیبا و پوشیده از گلبرگ آن اشاره دارد.

چاکرا تاج نماد اندیشه ای است که معتقد است شما روحی هستید که در حال حاضر تجربه انسان بودن را به سر می برید.

در حالت تعادل شعور، خلاقیت و نوعدوستی را به همراه خواهد داشت.

در حالت عدم تعادل باعث خیالبافی و غرور در انسان می شود.

چاکرا هفتم ارتباط مستقیمی با تکامل روح دارد.

حرکات یوگا مناسب با چاکرا فرق سر یا تاج ایستادن بر روی سر و جسد بی جان(شاواسانا) است.

چاکرای تاج با هر چاکرای دیگری (و بنابراین هر عضوی در این سیستم) مرتبط است ، و بنابراین نه تنها تمام آن اندامها بلکه مغز و سیستم عصبی ما را نیز تحت تأثیر قرار می دهد. این چاکرای روشنگری محسوب می شود و نشان دهنده ارتباط ما با هدف و معنویت زندگی ماست. کسانی که دارای چاکرای تاج مسدود هستند ممکن است تنگ نظر ، بدبین یا لجباز به نظر برسند. هنگامی که این چاکرا باز است ، تصور می شود که به باز نگه داشتن سایر چاکراها کمک می کند و سعادت و روشنگری را برای فرد به ارمغان می آورد.

چاکرای تاج سر نمادی از آگاهی خالص است که شما را به جهان هستی (Universe) متصل می کند. این جهان هستی همچنین با عنوان “اوم” (Om) شناخته می شود و این اتصال ارتباطی به شخص ندارد. بنابراین، مرکز انرژی یا چاکرای تاج را همه دارند. هر انسان، حیوان، گیاه، اکوسیستم، سیاره و ستاره ای که وجود دارد، دارای این انرژی نیروی حیات است.

ذکر این نکته ضروری است که این چاکرا فراتر از نفس یا ایگوی شما وجود دارد. در واقع این چاکرا، ارتباط شما با “خداوند” است، حالا هر طور که می خواهید خدا را در نظر بگیرید.رسیدن به چاکرای متعادل تاج، هدف نهایی هر تمرین معنوی است. با این حال، دستیابی به این تعادل کار ساده ای نیست. هنگامی که به تعادل واقعی چاکرای تاج برسید، در واقع به روشنگری و روشنفکری رسیده اید. به عبارتی دیگر، راز اینکه واقعاً چه کسی هستید را کشف می کنید.